• بروزرسانی: سه شنبه 30 شهریور 1400
شعار روز جهانی هواشناسی در سال ۲۰۲۱: اقیانوس، وضع هوا و اقلیم ما
انواع ایستگاه های هواشناسی

معرفی ایستگاه­های هواشناسی کشور

به طور کلی سه دسته ایستگاه هواشناسی در کشور داده­ های وضع هوا را جمع­ آوری می ­کنند.

ایستگاه­های خشکی، ایستگاه­های ساحلی و دریایی و ایستگاه­های سطوح بالا جو

الف- ایستگاه­های خشکی

  • ایستگاه­های بارانسنجی و دیتا الگر:

در این ایستگاه­ها فقط میزان بارندگی در یک منطقه ثبت می شود که از نظر تعداد و پراکندگی بزرگترین مجموعه در هواشناسی هستند؛ در باران سنجی­ ها یک متصدی به صورت روزانه میزان بارندگی را اندازه­ گیری کرده و در پایان هر ماه به مرکز جمع آوری اطلاعات ارسال می­ کند و دیتاالگرها، بارانسنج­ های خودکار هستند که از طریق بستر مخابراتی اطلاعات مربوط به بارندگی را به صورت خودکار ارسال و معموال درصورت بارش شدید نسبت به اعلام هشدار سیل اقدام می­ کنند.

  • ایستگاههای کلیماتولوژی(اقلیم شناسی):

در این ایستگاه­ها اطلاعات اصلی شامل دما و رطوبت، سمت و سرعت باد، میزان بارندگی و پدیده های مهمی که روی داده هر سه ساعت یک بار از ساعت 03 تا 15 به زمان بین المللی (۶ صبح تا ۶ عصر به وقت ایران) جمع آوری شده و در پایان ماه به مرکز جمع آوری اطلاعات ارسال می­شود.

  • ایستگاههای سینوپتیک تکمیلی:

در این ایستگاهها تجهیزات بیشتری وجود دارد و هر روز 12 ساعت از ساعت 03 تا 15 به زمان بین­ المللی(۶ صبح تا ۶ عصر) به صورت هر ساعت، گزارشات هوا آماده شده و به مرکز استان ارسال می­شود؛ به طور معمول در این ایستگاه­ ها دما، رطوبت، فشار هوا، میزان دید افقی، سمت و سرعت وزش باد، پدیده­های مهم، میزان ابرناکی و نوع ابرها و میزان بارندگی­ ها و مدت تابش آفتاب ثبت و گزارش می شود، در این ایستگاه­ها ممکن است تجهیزات مربوط به اندازه گیری تبخیر ۲۴ ساعته و دمای عمق خاک نیز موجود باشد.

  • ایستگاههای خودکار:

ایستگاههای خودکار معموال قادرند اطلاعات مربوط به دما، رطوبت، سمت و سرعت باد، فشار هوا و میزان بارندگی و تابش خورشید را اندازه گیری کرده و به صورت گزارش هوا از طریق بستر مخابراتی به طور خودکار ارسال کنند. این ایستگاه­ ها معمولا در مناطقی که ایستگاه های سینوپتیک پوشش ندارند و یا در ایستگاه­های سینوپتیک تکمیلی جهت پوشش اطلاعات شبانه نصب می شوند.

  • ایستگاههای سینوپتیک اصلی:

این ایستگاه­ ها معمولا کامل ­ترین مجموعه تجهیزات هواشناسی را دارا بوده و به صورت شبانه­ روزی و هر ساعت نسبت به ثبت اطلاعات و ارسال گزارشات هواشناسی اقدام می­ نمایند؛ در این ایستگاه­ها غلاوه بر موارد ایستگاه­ های تکمیلی، شدت تابش آسمان، خورشید و بازتابش سطح زمین اندازه­ گیری میشود، همچنین دمای اعماق زمین از پنج سانتیمتری تا عمق یک متری سطح زمین اندازه­ گیری و ثبت میشود، میزان تبخیر ۲۴ ساعته نیز در این ایستگاه ها اندازه­ گیری می­شود.

  • ایستگاه­های فرودگاهی:

بنا بر قوانین بین­المللی برای فعالیت هر فرودگاه حتماً باید یک ایستگاه هواشناسی نیز در مجاورت آن فعال باشد و گزارش­های هواشناسی مربوط به پروازها را پشتیبانی کند؛ بسته به اهمیت فرودگاه و تعداد و نوع پروازها، ممکن است تجهیزات موجود در این ایستگاه­ها متفاوت باشد، در ایستگاه­های فرودگاهی عواملی مانند دید افقی، ارتفاع ابرها و نوع آنها، سمت و سرعت وزش باد، پدیده­های هواشناسی و فشار هوا و دما و تغییرات سرعت باد نسبت به ارتفاع از سطح زمین و پیش ­بینی کوتاه مدت تغییرات این عوامل از اهمیت زیادی برخوردار است.که این عوامل توسط کارشناس هواشناسی دیدبانی میشود و دستگاه­ها و تجهیزات کمکی نیز بسته به اهمیت فرودگاه در کنار باند فرود یا فرودگاه نصب میشوند؛ همچنین بسته به نیاز و زمان پروازها پیش­بینی کوتاه­ مدت توسط کارشناسان مربوط به مراکز کنترل پرواز ارسال می­شود.

  • ایستگاه های تحقیقات کشاورزی:

این ایستگاه­ ها جهت تحقیق در تاثیر عوامل هواشناسی در مراحل رشد محصولات کشاورزی هر منطقه تاسیس شده و راهکارهایی جهت بهبود شرایط کشت مانند بهترین محصولات کشاورزی قابل کشت در منطقه و بهترین زمان کشت و برداشت محصولات و نیز زمان­های آبیاری و غیره ارائه می دهند، در این ایستگاه­ ها دما و رطوبت هوا و دما و رطوبت خاک اندازه­گیری و ثبت می شود؛ میزان تبخیر ۲۴ ساعته و میزان تبخیر و تعرق محصولات معمول منطقه مشخص می­شود و نوع و میزان بارندگی ها و پراکندگی وقوع انواع بارندگی­ها در طول سال از اهمیت بسیاری برخوردار است.

  • ایستگاه های سینوپتیک منطقه کوهستانی:

این ایستگاه­ها در ارتفاعات کوهستانی احداث شدهاند و از نظر تجهیزات حداقل در سطح یک ایستگاه سینوپنیک تکمیلی هستند ولی به دلیل شرایط خاص جوی در ارتفاعات، نوع گزارشات ارسالی آنها کمی با سایر ایستگاه ها متفاوت است.

ب- ایستگاه های ساحلی و دریایی

  • ایستگاه های سینوپتیک ساحلی:

در این ایستگاه­ ها علاوه بر عوامل سایر ایستگاه­ ها، دمای آب، ارتفاع موج و ارتفاع جزر و مد نیز اندازه­ گیری میشود.

  • ایستگاههای دریایی:

این ایستگاه­ ها بر روی سکوهای نفتی و یا کشتی ها نصب می ­شوند و عوامل هواشناسی را در سطح دریاها اندازه­ گیری می­ کنند.

  • بویه­های خودکار دریایی:

بویه ­ها ایستگاه­ های شناوری هستند که در نزدیکی ساحل نصب میشوند و به صورت خودکار اطلاعات هواشناسی را جمع آوری و از طریق بستر مخابراتی بیسیم ارسال می­ کنند.در کشورهای پیشرفته و یا کشورهایی که حمل­ ونقل دریایی برای آنها از اهمیت زیادی برخوردار است و یا اینکه جریانها و جبهه­ های ورودی آنها از مسیر میباشد، ممکن است این ایستگاههای شناور در فاصله زیادی از ساحل نصب شوند.نکته دیگر اینکه، در این ایستگاه ­ها از ارتباطات ماهوارهای استفاده می­شود.

ج- ایستگاه های سطوح بالای جو

1 -ایستگاه های جو بالا:

در این ایستگاه­ ها اطلاعات مربوط به مقطع عمودی جو به وسیله بالون­ های هواشناسی جمع­ آوری می­شود و معمولا روزی دو بار با ارسال بالون اطلاعات مربوط به دما و رطوبت، سمت و سرعت وزش باد و فشار هوا در ارتفاعات مختلف اندازه گیری و ثبت می­شود.

  • - ایستگاههای سنجش از راه دور سه نوع هست :

    2-1 رادار سنجش مبتنی بر امواج الکترومغناطیس(RADAR)

    2-2  سودار سنجش مبتنی بر صوت(SODAR)

    3-2 لیدار سنجش مبتنی بر نور(LIDAR)

این تجهیزات معمولا به عنوان تجهیزات کمکی در یکی از ایستگاه­ های سینوپتیک نصب شده و ممکن است از نوع رادارهای رادیویی، صوتی و یا رادارهای لیزری باشند که اطلاعات مربوط به جو را در ارتفاع پایین و نزدیک به سطح زمین (کمتر از ۲ کیلومتری) جمع آوری می کنند.

3 -هواپیماهای هواشناسی:

تجهیزات مربوط، در یک هواپیما نصب میشود و در ارتفاعات جو اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری می کند. این هواپیماها معمولا برای مطالعه طوفان ها و بارورسازی ابرها و یا شرایط خاص استفاده می شود.

۴ -ماهوارهای هواشناسی:

با کمک ماهواره می توان تصاویر مربوط به جو زمین را از بالا تهیه و تغییرات جو را بررسی کرد.

 

دیده­ بانی:

ديدباني هواشناسي : ديدباني وضع هوا عبارت است از اينكه كه ديدبان در راس ساعت معين گزارشي از وضع ظاهري هوا ،عوامل و پديده­ هاي جوي ايستگاه را تهيه سپس آنها را با كد بين­ المللي به مركز هواشناسي ارسال و يا در مواقع لزوم آنها را با كد هوانوردي تهيه و در اختيار مسئولين پرواز بگذارد.

 ديده­ بان: شخصي است كه قرائت، ثبت، كدبندي و مخابره عوامل جوي را با ادوات و يا بدون ادوات فني در ساعات تعيين شده بر عهده دارد.

زمان و ساعت ديدباني: براي مقايسه و تحليل عوامل جـوي ضروريسـت كليـه ديـدباني ­هـا در زمان­هـاي مشخص انجام شوند به همين منظور وقت و زمان بـين­ المللـي UTC بـه عنـوان زمـان هماهنگ شده ساعت ديدباني­هاي هواشناسي انتخاب گرديده اسـت و كليـه ايسـتگاه­ها گزارش­هاي خود را در ساعات معين UTC تهيه و مخابره مي­كنند. اختلاف افق تهـران با ساعت گرينويچ سه ساعت و 31 دقيقه و 25 ثانيـه اسـت كـه طبـق قـرار داد بـراي محاسبه وقت UTC در ايستگاه­ هاي هواشناسي ايران از ساعت رسمي كشور 3 سـاعت و 30 دقيقه كسر مي­شود (مـثلاً سـاعت 12 تهـران 30;8 UTC اسـت). بـديهي اسـت هنگاميكه زمان رسمي كشور يـك سـاعت جلـو كشـيده مي­شـود بـراي محاسـبه وقـت گرينويچ از ساعت جاري 5/4 ساعت كسر مي­گردد. ديدباني و گزارش­هاي سينوپتيك در سـطح زمـين هـر سـه سـاعت يكبـار انجـام مي­شود بنابراين انجام زمان ديدباني­ها UTC (00-03-06-09-12-15-18-21) به دو دسته تقسيم مي­شوند.

ساعات اصلي: اطلاعات ديدباني شده در اين ساعتها روي نقشه­هاي اصلي سينوپتيك پلات شـده و تحليل مي گردند و در صدور پيش بيني هاي جوي اسـتفاده مـي شـوند . گـام زمـاني ساعات اصلي 6 ,ساعت است و عبارتند از (18-12-06-00 UTC (.

ساعات فرعي: در بين ساعتهاي اصلي قرار دارند و از اطلاعات ديدباني شـده در اين ساعت­ها براي تهيه نقشه­ هاي كمكي سينوپتيكي استفاده مـي­گـردد . سـاعات فرعـي . UTC ( 03-09-15-21)

ديدباني­ هاي ديگري نيز در خلال اين ساعات (هر يك ساعت يا نيم ساعت يكبار) تهيه مي­شود كه به متار  (METAR)  موسوم اسـت . ايـن نـوع گزارشـ ها بـراي اطـلاع رساني در هوانوردي و تـامين سـلامت پـرواز و همچنـين افـزايش اطلاعـات جـوي در فرودگاه­ هاي مهم تهيه مي­ شود.

 وقت استاندارد ديدباني : زمانيست كه كليه گزارش هاي ديدباني اعم از سه­ ساعته، يـك سـاعته و يـا نـيم ساعته تهيه مي شوند.

ایستگاه­های هواشناسی سینوپتیک استان هرمزگان

  1. اداره هواشناسی سینوپتیک ، جو بالا و فرودگاهی بندرعباس
  2. اداره هواشناسی سینوپتیک فرودگاهی اصلی جزیره کیش
  3. اداره هواشناسی سینوپتیک فرودگاهی اصلی جزیره قشم
  4. اداره هواشناسی سینوپتیک دریایی اصلی بندرجاسک
  5. اداره هواشناسی سینوپتیک دریایی اصلی جزیره لاوان
  6. اداره هواشناسی سینوپتیک دریایی اصلی جزیره سیری
  7. اداره هواشناسی سینوپتیک دریایی اصلی جزیره ابوموسی
  8. اداره تحقیقات هواشناسی کشاورزی اصلی میناب
  9. اداره تحقیقات هواشناسی کشاورزی اصلی حاجی آباد
  10. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک فرودگاهی اصلی بندرلنگه
  11. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک دریایی تکمیلی جزیره قشم
  12. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تکمیلی سردشت بشاگرد
  13. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تکمیلی رودان
  14. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تکمیلی پارسیان
  15. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تکمیلی بستک
  16. ایستگاه هواشناسی سینوپتیک تکمیلی بندرخمیر

 

 

جدول تعداد ایستگاه فعال به تفکیک شهرستان­های استان هرمزگان

شهرستان

تعداد ایستگاه های سینوپتیک

تعداد ایستگاه جو بالا

تعداد ایستگاه  هواشناسی کشاورزی

 تعداد ایستگاه  اقلیم شناسی

تعداد ایستگاه  باران سنجی

حاجی آباد

0

0

1

0

6

بندرعباس

1

1

0

3

16

قشم

2

0

0

0

7

بندرلنگه

3

0

0

0

23

بندرجاسک

1

0

0

0

7

رودان

1

0

0

0

0

پارسیان

1

0

0

0

10

بستک

1

0

0

0

7

بندرخمیر

1

0

0

0

7

بشاگرد

1

0

0

0

5

میناب

0

0

1

0

7

ابوموسی

2

0

0

0

0

سیریک

0

0

0

0

7

جمع کل

14

1

2

3

102

 

جدول زمان­بندی فعالیت ایستگاه های هواشناسی استان هرمزگان

ایستگاه

ساعت گزارش

بندرعباس

24 ساعته

قشم فرودگاهی

24 ساعته

جزيره کیش

24 ساعته

میناب

24 ساعته

حاجی آباد

24 ساعته

بندرلنگه

19 ساعته

جاسک

19 ساعته

جزيره لاوان

13 ساعته

ابوموسی

13 ساعته

جزیره سیری

13 ساعته

رودان

13 ساعته

بشاگرد

13 ساعته

قشم ساحلی

13 ساعته

بستک

13 ساعته

خمیر

13 ساعته

پارسیان

13 ساعته

 

 

1000 کاراکتر باقیمانده